Circulair bouwen wordt pas schaalbaar als de hele keten meedoet. Ondernemers brengen materialen, praktijkervaring en innovatiekracht in. Overheden kunnen circulaire keuzes verankeren in beleid, aanbestedingen en ruimtelijke plannen. Onderwijs en kennisinstellingen zorgen voor onderzoek, nieuwe vaardigheden en vakmensen die circulair werken vanzelfsprekend maken. Daarom is triple helix-samenwerking geen bijzaak binnen Circulaire Bouwkracht NHN, maar de basis.
In Noord-Holland Noord gebeurt al veel op het gebied van circulair bouwen, slopen en materiaalhergebruik. Denk aan de Circulaire Deal Secundaire Bouwmaterialen, het Circulaire Bouwnetwerk NHN, de ontwikkeling van materialenoverzichten en de eerste praktijkervaringen met circulair slopen. Maar circulair bouwen is nog geen mainstream werkwijze. Te vaak blijft het hangen in losse pilots, gemotiveerde voorlopers of projectmatige oplossingen.
Circulaire Bouwkracht NHN wil daar verandering in brengen. Vanuit de Regio Deal Noord-Holland Noord werken Omgevingsdienst Noord-Holland Noord, Circulair Westfriesland en de partners in het programma de komende jaren aan een praktische regionale aanpak. Het doel: circulair bouwen, slopen en GWW niet alleen stimuleren, maar structureel organiseren.
De keten is zo sterk als de samenwerking
Wie circulair wil bouwen, merkt al snel dat รฉรฉn partij het verschil niet alleen kan maken. Een sloper kan materialen zorgvuldig oogsten, maar heeft opdrachtgevers nodig die hergebruik mogelijk maken. Een aannemer kan circulaire materialen toepassen, maar moet weten waar ze beschikbaar zijn, welke kwaliteit ze hebben en hoe ze verwerkt mogen worden. Een gemeente kan circulaire ambities uitspreken, maar moet die ook vertalen naar bestekken, aanbestedingen, beleid en ruimte voor hubs of depots.
Precies daar zit de kern van de uitdaging. De circulaire bouwtransitie gaat niet alleen over materialen. Het gaat ook over vertrouwen, regelgeving, logistiek, ontwerpkeuzes, businesscases, kennis en samenwerking. Als รฉรฉn schakel ontbreekt, stokt de beweging.
Daarom brengt Circulaire Bouwkracht NHN partijen uit de hele keten bij elkaar. Niet om alleen te praten over ambities, maar om samen te onderzoeken wat werkt, wat nog knelt en wat nodig is om circulaire oplossingen op te schalen.
Wat ondernemers, overheden en onderwijs elkaar brengen
Ondernemers weten wat er in de praktijk gebeurt. Zij zien welke materialen vrijkomen bij sloop, welke stromen kansrijk zijn voor hergebruik, waar verwerking technisch mogelijk is en waar de businesscase nog schuurt. Hun kennis is onmisbaar, omdat circulair bouwen uiteindelijk uitvoerbaar, betaalbaar en betrouwbaar moet zijn.
Overheden hebben een andere sleutelrol. Gemeenten, provincie en omgevingsdiensten kunnen randvoorwaarden creรซren. Bijvoorbeeld door circulaire eisen op te nemen in moederbestekken, DIOR/LIOR, aanbestedingen, prestatieafspraken en gebiedsontwikkelingen. Ook kunnen zij ruimtelijk beleid verbinden aan de behoefte aan circulaire hubs, depots en grondstoffenbanken.
Onderwijs en kennisinstellingen zorgen dat opgedane kennis niet in projecten blijft hangen. Studenten, docenten en onderzoekers kunnen vraagstukken helpen onderzoeken, resultaten vertalen naar onderwijsmodules en nieuwe generaties vakmensen voorbereiden op een andere manier van bouwen, slopen en ontwerpen. Dan krijgen we straks een circulaire generatie. Ook voor werkenden is kennisontwikkeling belangrijk, want de transitie vraagt om nieuwe vaardigheden in de bestaande praktijk.
Het gaat dus niet om drie werelden naast elkaar, maar om de kracht die ontstaat als die werelden samen optrekken.
Fieldlabs maken samenwerking concreet
Een belangrijk onderdeel van Circulaire Bouwkracht NHN zijn de Fieldlabs. Dat zijn praktijkgerichte experimenteeromgevingen waarin ondernemers, overheden en kennisinstellingen samen aan concrete vraagstukken werken.ย Voorbeelden van zulke vraagstukken zijn: hoe kunnen toxische stoffen in coatings en binders worden vervangen door schonere alternatieven? Welke bouwmaterialen kunnen hoogwaardiger worden verwerkt? Welke materiaalstromen zijn kansrijk om een circulaire keten voor op te zetten? En hoe kunnen welstandscommissies een positieve rol spelen in de circulaire bouwtransitie?
Juist in dit soort Fieldlabs wordt duidelijk waarom triple helix-samenwerking nodig is. Een technisch vraagstuk blijkt vaak ook een juridisch, economisch of ruimtelijk vraagstuk te zijn. Een goed idee wordt pas toepasbaar als het past binnen regels, planning, ontwerp, uitvoering en financiering. Door partijen vanaf het begin samen aan tafel te zetten, worden oplossingen sterker en realistischer.
De Regio Deal als versneller
De Regio Deal Noord-Holland Noord maakt het mogelijk om de bestaande energie in de regio te bundelen en te versterken. Er zijn al ondernemers die investeren in circulaire materialen. Er zijn gemeenten die circulair opdrachtgeverschap serieus nemen. Er zijn onderwijsinstellingen die de verbinding met de praktijk zoeken. En er zijn netwerken waarin de eerste stappen zijn gezet.
Circulaire Bouwkracht NHN brengt die beweging bij elkaar en geeft haar voor de komende jaren richting, structuur en slagkracht. Niet door van bovenaf te bepalen hoe circulair bouwen moet, maar door samen te leren, te testen en op te schalen.
Meedoen is nodig
Circulair bouwen wordt alleen de standaard als meer partijen hun kennis, vragen en praktijkervaring delen. Daarom nodigt Circulaire Bouwkracht NHN ondernemers, gemeenten, woningcorporaties, ontwerpers, slopers, aannemers, verwerkers, onderwijsinstellingen en andere ketenpartners uit om aan te haken.
Wie circulair wil bouwen, hoeft het niet alleen uit te vinden. Juist door samen te werken, kunnen we knelpunten sneller oplossen, materialen beter benutten en nieuwe werkwijzen ontwikkelen die passen bij de regio.ย De beweging is begonnen. Nu is het tijd om er samen bouwkracht van te maken.
