Op veel bedrijventerreinen verdwijnen waardevolle materialen nog in de afvalcontainer. Hout, kunststof, metaal, textiel en bouwmaterialen worden gemengd ingezameld en afgevoerd. Dat kost geld en maakt hoogwaardig hergebruik lastig. Dat kan slimmer. Door materiaalstromen schoon te scheiden, lokaal te bundelen en direct aan een verwerker of afnemer te leveren, verandert afval in een bruikbare grondstof. Bedrijventerreinen zijn hiervoor bij uitstek geschikt. Bedrijven zitten dicht bij elkaar, gebruiken vaak vergelijkbare materialen en kunnen voorzieningen delen. Volgende halte: circulaire bedrijventerreinen!
Schoon scheiden begint op de werkvloer
Een materiaalstroom krijgt pas waarde als ‘ie schoon en herkenbaar is. Een container met één soort kunststof is interessant voor een verwerker. Een container met kunststof, hout, folie en koffiebekers een stuk minder.
Goede scheiding vraagt daarom om praktische voorzieningen:
- aparte bakken of containers voor iedere materiaalstroom
- duidelijke instructies met herkenbare voorbeelden
- vaste plekken voor inzameling
- regelmatige controle op vervuiling
- medewerkers die weten waarom goed scheiden belangrijk is
Maak het medewerkers vooral makkelijk. Een bak op vijftig meter afstand verliest het vaak van de prullenbak naast de werkbank. Zet inzamelmiddelen daarom op logische plekken en gebruik dezelfde kleuren en instructies op alle locaties.
Breng de materiaalstromen per bedrijventerrein in kaart
De volgende stap is een materiaalstromenscan. Daarbij onderzoeken bedrijven samen welke materialen vrijkomen, hoeveel het is, hoe vaak het beschikbaar komt en aan welke kwaliteitseisen het voldoet.
Zo’n scan kan verrassende kansen opleveren. Misschien komen bij vijf bedrijven vergelijkbare kunststof folies vrij. Ieder bedrijf heeft afzonderlijk te weinig volume voor een interessante afzetroute. Samen vullen ze wel regelmatig een container met een schone monostroom. Onze partner GP Groot kan zo’n scan al snel en efficiënt uitvoeren, waarbij je direct inzicht hebt én kunt sturen.
Een scan hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin met vijf vragen:
- Welk materiaal komt vrij?
- Hoeveel komt er gemiddeld vrij?
- Is het materiaal schoon en goed te scheiden?
- Kunnen bedrijven materialen gezamenlijk opslaan?
- Wie kan het materiaal hergebruiken of verwerken?
De interessantste stromen zijn meestal materialen met voldoende volume, een constante kwaliteit en een duidelijke afnemer.
Zoek eerst een bestemming, plaats daarna de bak
Een extra container plaatsen is eenvoudig. Een goede afzetketen organiseren vraagt meer aandacht. Onderzoek daarom vooraf wie het materiaal kan innemen en aan welke voorwaarden het moet voldoen. Platforms zoals Wat Rest kunnen helpen om vraag en aanbod van restmaterialen bij elkaar te brengen. Voor bouwmaterialen biedt het Dashboard circulaire bouwmaterialen inzicht in bedrijven die materialen innemen, verwerken of opnieuw aanbieden. Het dashboard laat ook geplande sloop-, renovatie- en herstructureringsprojecten zien. Zo kunnen vrijkomende materialen eerder aan een nieuwe toepassing worden gekoppeld.
Maak met de afnemer duidelijke afspraken over kwaliteit, minimale volumes, opslag, transport en eventuele vervuiling. Zo voorkom je dat een zorgvuldig gescheiden stroom alsnog wordt afgekeurd.
Maak ruimte in bestaande afvalcontracten
Bestaande contracten met afvalinzamelaars kunnen directe levering aan een ketenpartner in de weg zitten. Sommige contracten bepalen dat alle bedrijfsafval via één inzamelaar moet worden afgevoerd. Daardoor kan een bedrijf niet altijd zelfstandig een waardevolle materiaalstroom aanbieden.
Onderzoek daarom bij nieuwe en bestaande contracten welke stromen buiten het reguliere afvalcontract kunnen vallen. Leg vast dat schoon gescheiden materialen rechtstreeks naar een verwerker, producent of hergebruiker mogen gaan.
Dat vraagt om goede afstemming met bedrijven, parkmanagement en afvalinzamelaars. Een afvalinzamelaar kan daarbij ook een partner zijn. Denk aan gezamenlijke inzameling, tijdelijke opslag of transport naar een gespecialiseerde verwerker.
Samen ontstaat voldoende volume
Eén bedrijf heeft misschien iedere maand een halve pallet restmateriaal. Tien bedrijven hebben samen een serieuze materiaalstroom. Juist daar ligt de kracht van een bedrijventerrein.
Parkmanagement en een ondernemersvereniging spelen een belangrijke rol in het organiseren van de samenwerking. Zij kunnen:
- bedrijven werven en materiaalgegevens verzamelen
- centrale inzamelpunten inrichten
- afspraken met afnemers maken
- resultaten en kostenbesparingen bijhouden
- vervuiling van materiaalstromen controleren
Begin met één of twee kansrijke stromen. Laat zien dat de aanpak werkt en breid daarna uit. Zo blijft het project overzichtelijk en zien ondernemers snel resultaat.
Doe mee met de materiaalstromenscan
Welke materialen verlaten jouw bedrijf nu als afval? En zouden andere bedrijven of producenten deze materialen nog kunnen gebruiken?
Door materiaalstromen op bedrijventerreinen te bundelen, houden we grondstoffen langer in gebruik. Tegelijk kunnen bedrijven besparen op afvalkosten en ontstaan nieuwe samenwerkingen in de regio. Dat is circulair ondernemen zonder grote woorden: goed kijken wat er vrijkomt en daar samen een betere bestemming voor regelen.
