Circulair in Bedrijf heeft voor Circulair Westfriesland onderzocht hoe bedrijven en andere organisaties meer circulair kunnen omgaan met textiel. De verkenning bracht bestaande initiatieven, ketenpartners en oplossingen in beeld, van slimmer inkopen en langer gebruiken tot hergebruik en vezel-tot-vezelrecycling. De belangrijkste conclusie: veel oplossingen bestaan al. De volgende stap ligt vooral bij organisaties zelf, door circulaire keuzes op te nemen in hun inkoop, gebruik en verwerking van textiel.
De textielketen is nog grotendeels lineair. Nieuwe grondstoffen worden verwerkt tot kleding en ander textiel, producten worden gebruikt en een groot deel wordt daarna verbrand of laagwaardig verwerkt. Tegelijk groeit de hoeveelheid textiel die op de markt komt en blijft het aandeel gerecyclede en duurzamere materialen relatief beperkt.
Voor Omgevingsdienst Noord-Holland Noord was dat aanleiding om te onderzoeken welke rol de regio kan spelen bij de omslag naar een circulaire textielketen.
Eerst de keten in beeld
De verkenning startte met een inventarisatie van bestaande landelijke programma’s, initiatieven en oplossingen. Daarbij lag de nadruk op consumentenkleding, bedrijfskleding en huishoudtextiel.
De R-ladder vormde de leidraad. Daardoor ging het onderzoek nadrukkelijk verder dan alleen recycling. Er werd gekeken naar de hele levenscyclus van textiel:
- Refuse en rethink: minder materiaal gebruiken, anders ontwerpen en bijvoorbeeld verpakkingen voorkomen;
- Reduce: minder nieuwe grondstoffen gebruiken en kiezen voor gerecyclede vezels, lokale productie en producten met een langere levensduur;
- Reuse: kleding en textiel opnieuw gebruiken;
- Repair: repareren en daarmee de levensduur verlengen;
- Recycle: materialen terugwinnen, bij voorkeur als grondstof voor nieuw textiel.
Daarbij kwamen ook bestaande voorbeelden en samenwerkingsverbanden in beeld, zoals Cibutex, Stichting UPV Textiel, Collectief Circulair Textiel en Fibershed, maar ook bedrijven die al werken aan retourstromen, reparatie en nieuwe producten uit gebruikt textiel.
Ook in Noord-Holland Noord liggen kansen
Wat zijn kansen voor de regionale textielsector? In Noord-Holland Noord zijn 115 bedrijven in beeld gebracht die actief zijn in bijvoorbeeld textielproductie, groothandel, werkkleding, wasserijen, reparatie en verwerking. Dat is belangrijk, want circulariteit ontstaat zelden binnen één organisatie. Een bedrijf kan oude werkkleding inzamelen, maar heeft vervolgens ook partijen nodig die kunnen sorteren, vervezelen, spinnen, weven en opnieuw produceren.
Voorbeelden elders laten zien dat zulke ketens mogelijk zijn. HVC liet bijvoorbeeld afgedankte werkkleding verwerken tot nieuwe producten in samenwerking met verschillende ketenpartners. Ook voor bedlinnen, werkkleding en andere zakelijke textielstromen bestaan inmiddels routes voor inzameling, hergebruik en recycling.
Van onderzoek naar gesprek met de markt
De volgende stap was om ondernemers en organisaties zelf bij de verkenning te betrekken. Tijdens een workshop in mei 2025 stond de vraag centraal: welke stap kun je zelf zetten en wie heb je daarvoor nodig? Daarbij ging het niet alleen over afval of recycling, maar juist over keuzes aan de voorkant van de keten. Welke materialen koop je in? Kun je producten langer gebruiken? Is reparatie mogelijk? Kun je textiel na gebruik terugbrengen bij de leverancier? En weet je wat er daarna daadwerkelijk mee gebeurt?
Die vragen zijn relevant, want vooral bij bedrijfstextiel valt nog veel winst te behalen. De gebruikte massabalans uit 2020 liet zien dat het grootste deel van het afgedankte bedrijfstextiel uiteindelijk werd verbrand en slechts een klein deel opnieuw werd gebruikt of gerecycled.
Circulair inkopen als volgende stap
Een praktische uitkomst van deze ontwikkeling is de handreiking voor circulair inkopen van bedrijfskleding. Die maakt het eenvoudig om bij een volgende bestelling of aanbesteding drie hoofdvragen te stellen:
Waar is het product van gemaakt? Hoe lang kan het meegaan? En wat gebeurt ermee na gebruik?
Daarmee verschuift de aandacht van alleen aanschafprijs en uitstraling naar de hele levensduur van een product. Kan een kapotte rits worden vervangen? Is kleding ontworpen om te worden gerecycled? Neemt de leverancier producten terug? En kan hij aantonen wat er daarna mee gebeurt? Juist bij de inkoop kunnen organisaties dus al veel invloed uitoefenen.
Waar staan we nu?
Circulair Westfriesland zet op dit moment niet meer actief in op het ontwikkelen van nieuwe textielketens. De afgelopen periode heeft vooral laten zien welke mogelijkheden er zijn, welke partijen al actief zijn en waar organisaties zelf kunnen beginnen. De volgende stap ligt daarom bij gemeenten, bedrijven en andere inkopende organisaties. Door circulaire eisen op te nemen in inkoopbeleid, offertes en aanbestedingen ontstaat vraag naar producten die langer meegaan, gerepareerd kunnen worden en na gebruik opnieuw inzetbaar zijn. En juist die vraag helpt bestaande circulaire oplossingen en ketens verder op te schalen.
