Nederland heeft voor het eerst een eigen Kritieke Grondstoffenlijst. Hierop staan 17 grondstoffen met een groot risico op leveringsproblemen, zoals lithium, kobalt, grafiet, gallium en zeldzame aardmetalen. Deze materialen zitten in batterijen, machines, digitale systemen, klimaatinstallaties en veel andere producten. We kunnen dus lastig zonder. Tegelijk halen we het grootste deel uit het buitenland. Dat maakt onze economie kwetsbaar. Reden voor Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) om deze stoffen eens op een rijtje te zetten. Zo kunnen we bepalen waar we ‘iets’ mee moeten.
De vraag voor ondernemers is daarom simpel: weet jij welke grondstoffen in jouw producten, machines en installaties zitten? En weet je hoe je die zo lang mogelijk in de keten houdt?
Wanneer is een grondstof kritiek?
Een grondstof krijgt niet zomaar het label ‘kritiek’. De overheid kijkt naar twee zaken: de kans op leveringsproblemen en de gevolgen daarvan voor Nederlandse bedrijven. Ook de herkomst telt mee. Bij de Nederlandse lijst gaat het om grondstoffen waarvan meer dan 65 procent van de wereldproductie uit één land komt. En nee, dat land is niet Nederland. Als er in dat productieland politieke of bestuurlijke risico’s spelen, kan de levering snel onder druk komen te staan. Zo zijn wij inmiddels behoorlijk afhankelijk geworden van China.
De 17 Nederlandse grondstoffen komen uit de bredere Europese lijst met 34 kritieke grondstoffen.
Waarom raakt dit ondernemers in onze regio?
Leveringsproblemen klinken misschien als iets voor grote internationale bedrijven. Toch kunnen ze ook jouw organisatie raken. Veel bedrijven gebruiken machines, elektronica, installaties en onderdelen met kritieke grondstoffen. Als die materialen moeilijker verkrijgbaar worden, lopen prijzen op. Daarnaast duren leveringen langer en kan de productie vertraging oplopen.
Circulair ondernemen helpt om dat risico kleiner te maken. Dan gebruik je producten langer, worden onderdelen eerst gerepareerd én worden materialen opnieuw ingezet. Zo hoef je minder nieuwe grondstoffen in te kopen. Een reststroom is geen pinautomaat. Maar slim hergebruik kan je wel geld én meer leveringszekerheid opleveren.
Op Europees niveau wordt hier ook hard aan gewerkt. Zo zijn fabrikanten van mobiele telefoons nu bijvoorbeeld verplicht om onderdelen van de apparaten op voorraad te hebben, zodat ze kunnen worden gerepareerd. Ook is er het Recht op Reparatie en moeten accu’s en batterijen makkelijker kunnen worden vervangen.
Houd grondstoffen langer aan boord
Circulair Westfriesland werkt aan korte ketens en slim grondstoffengebruik. Dat doen we samen met ondernemers, overheden en kennisinstellingen in – en steeds vaker buiten Noord-Holland. Door materialen binnen onze regio opnieuw te gebruiken, worden we minder afhankelijk van lange en kwetsbare internationale ketens. Bovendien houden we waardevolle grondstoffen langer beschikbaar voor bedrijven dichtbij huis.
Wat kun jij nu doen?
Begin met het in kaart brengen van de kritieke materialen in jouw producten, machines en processen. Vraag leveranciers waar onderdelen en grondstoffen vandaan komen. Bespreek ook welke alternatieven er zijn wanneer een materiaal lastig verkrijgbaar wordt.
Gaat er iets kapot? Kijk dan naar reparatie, revisie, hergebruik en recycling. Kun je een product langer gebruiken? Kun je onderdelen vervangen in plaats van een hele machine? Of kan een ander bedrijf iets met jouw reststroom?
Klinkt best complex, maar je hoeft dit niet alleen uit te zoeken. Samenwerken maakt het vaak makkelijker om materialen opnieuw te gebruiken en nieuwe oplossingen te vinden. Zo doen we dat in de bouw ook met het dashboard!
Waar vind je meer informatie?
RVO heeft routekaarten gemaakt voor onder andere batterijen, zonnepanelen, klimaatinstallaties, windenergie en kritieke materialen.
Op het Kennisplein kritieke grondstoffen vind je ook informatie over samenwerking, subsidies en financiering.
Aan de slag in onze regio
De nieuwe lijst laat zien waar de risico’s zitten. Nu is het tijd om te kijken waar jouw kansen liggen. Wil jij minder afhankelijk worden van nieuwe grondstoffen? Of zoek je partners in Noord-Holland voor reparatie, hergebruik of recycling? Haak dan aan bij Circulair Westfriesland. Samen houden we waardevolle materialen langer in de keten. Dat is goed voor het milieu, maar vooral ook gewoon slim ondernemen.
