Circulair ondernemen is straks geen vrijblijvende ambitie meer. Vanuit Europa komt er nieuwe wetgeving aan die grote gevolgen gaat hebben voor bedrijven in onder meer de bouw, infra, maakindustrie, textiel en verpakkingen. De boodschap is duidelijk: afval moet weer grondstof worden en hergebruik wordt de norm. Gelukkig zijn we daar in Noord-Holland Noord al mee begonnen.
De Europese Commissie werkt op dit moment aan de nieuwe Circular Economy Act. Fanauw Hoppe van CircuLaw is er al langer mee bezig: “Circulariteit komt oorspronkelijk voort uit duurzaamheid. Bij de nieuwe Europese Commissie, die sinds 2024 zitting heeft, hadden het milieu en duurzaamheid geen prioriteit. Een circulaire economie echter wel, vooral vanuit de wens om minder afhankelijk te zijn van anderen. Qua energie, maar ook qua grondstoffen. Deze wet moet ervoor zorgen dat Europa minder afhankelijk wordt van schaarse grondstoffen uit het buitenland en slimmer omgaat met materialen die al beschikbaar zijn.”
Van lineair naar circulair
Veel bedrijven werken nog volgens het oude systeem: grondstoffen inkopen, producten maken en afval afvoeren. Europa wil daar vanaf. “De Act is onderdeel van een groter pakket, de Clean Industrial Deal, die de industrie moet vergroenen. Hoe dat er precies uit gaat zien moet nog blijken.” Met de nieuwe wetgeving verschuift de focus naar hergebruik van materialen, circulair ontwerpen, reparatie en levensduurverlenging, hoogwaardige recycling en de inzet van secundaire grondstoffen. Het werkt dus twee kanten op. Enerzijds is er de technische kant, waarbij we de levensduur van materialen maximaal oprekken. Anderzijds gaan we meer biobased materialen gebruiken, die op de lange termijn gewoon beschikbaar blijven en teruggroeien.”
En het gaat niet alleen om focus, maar ook om een stuk waarborging en handhaving. Ketenaansprakelijkheid is daarbij een toverwoord. Bedrijven moeten steeds vaker moeten kunnen aantonen waar materialen vandaan komen, hoe producten zijn opgebouwd en of materialen opnieuw gebruikt kunnen worden. Ook komen er strengere eisen rondom recycled content, productdata en traceerbaarheid.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Voor veel ondernemers klinkt Europese wetgeving nog ver weg. Toch raken de veranderingen straks direct de praktijk. Het is goed om je ervan bewust te zijn. “De regels worden vrij streng. In tegenstelling tot vrijwillige acties, frameworks en handleidingen waarmee lidstaten zelf aan de slag kunnen, is dit een verordening.”
Straks kun je te maken krijgen met:
- aanbestedingen waarin circulaire eisen verplicht worden
- strengere regels rondom afval en grondstoffen
- meer vraag naar herbruikbare materialen
- digitale productpaspoorten
- nieuwe eisen voor verpakkingen en bouwproducten
Voor bedrijven die nu al circulair werken, biedt dat juist kansen. Zij lopen straks voor op de markt.
Noord-Holland Noord loopt al vooruit
In Noord-Holland Noord gebeurt nu al veel wat straks onder Europese wetgeving belangrijker wordt. Binnen Circulair Westfriesland werken ondernemers, overheden en kennisinstellingen samen aan circulaire ketens in onder meer bouw, infra, zorg en maakindustrie. Zo hebben we hier natuurlijk de Circulaire Deal Secundaire Bouwmaterialen, meerdere fieldlabs voor biobased bouwen, zoeken we samen naar manieren voor circulair inkopen en werken we aan regionale grondstoffenketens met onder andere hergebruik van materialen uit sloopprojecten. Hiermee sorteren we al voor op de richting die Europa opgaat.
Van Europa naar de Nederlandse regelgeving
De Circular Economy Act wordt naar verwachting in de loop van 2026 gepresenteerd. Maar de beweging is nu al ingezet. “Het is voor Nederland ook wel spannend. Vaak zijn de regels die Europa stelt minder streng dan de regels die we al hadden in ons land. Het kan dus ook betekenen dat regels minder streng worden. En er komt nog veel meer op ons af vanuit Europa, ook op het gebied van groen, mobiliteit, energietransitie en woningbouw. De EU Green Deal, waarmee de inzet op duurzaamheid een grote stap heeft genomen binnen de EU, bestaat uit 170 stukken wetgeving.”
“De Circular Economy Act staat niet op zichzelf. De impact wordt vooral zichtbaar in combinatie met andere Europese maatregelen die de komende jaren worden ingevoerd. Een belangrijk voorbeeld is het Europese emissiehandelssysteem (ETS), waarbij bedrijven moeten betalen voor hun CO₂-uitstoot. Dit systeem geldt nu vooral voor energie-intensieve sectoren zoals staal, aluminium, cement, glas en de chemische industrie.”
“Vanaf 2027 wordt met ETS-2 een vergelijkbaar systeem ingevoerd voor onder meer gebouwen, wegtransport en delen van de industrie die nu nog buiten het bestaande ETS vallen. Naar verwachting wordt het systeem vanaf 2028 volledig van kracht. Hierdoor worden fossiele grondstoffen, energieverbruik en CO₂-uitstoot steeds duurder. Bedrijven kijken daarom nu al naar alternatieven. Hergebruik van materialen, circulair ontwerpen en het beperken van grondstoffengebruik worden daarmee niet alleen duurzamer, maar ook economisch aantrekkelijker.”
Ondernemers moeten nu stappen zetten
“Europa wil het gebruik van primaire grondstoffen de komende decennia drastisch terugbrengen. Circulariteit speelt daarin een sleutelrol. Voor ondernemers is de vraag daarom niet óf circulair werken belangrijker wordt, maar vooral hoe snel zij kunnen inspelen op deze ontwikkeling. Wacht je tot nieuwe regels van kracht worden of zet je nu al stappen richting een toekomstbestendige bedrijfsvoering?”
